| شماره 24 ـ اسفند 83 و فروردين 84 |
|
كتابخانه معارف
تبيين جايگاه انسان در نظام هستي، شناخت كمال حقيقي، استعدادها، مسئوليتها و ارزش واقعي آدمي از ديدگاه اسلام، ضرورتي است كه درس «انسان در اسلام» بر اساس آن شكل گرفته است. با توجه به قرار گرفتن اين درس در برنامه جديد دروس معارف اسلامي، برآن شديم تا برخي آثار مرتبط با سرفصلهاي اين درس را به اساتيد محترم معارف معرفي كنيم. مطالعه اين منابع براي اساتيدي كه قصد تدريس اين درس را دارند، ضروري و يا دستكم مفيد است. انسانشناسي نويسنده: محمود رجبي ناشر: انتشارات مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) كتاب انسانشناسي تأليف، حجتالاسلام محمود رجبي از جمله آثاري است كه با منظري اسلامي، محورهاي اساسي انسانشناسي را مورد بررسي قرار داده است. اين كتاب در نُه فصل تدوين يافته است. تعريف، ضرورت و انواع انسانشناسي، نقد و بررسي تفكر اومانيستي، مسئله ازخودبيگانگي و راه درمان آن، آفرينش انسان، سرشت انساني، آزادي و اختيار، مبادي اختيار و كمال نهايي، از مهمترين مباحثي است كه در اين كتاب به آنها پرداخته شده است. با توجه به اينكه كتاب به شيوه آموزشي نگارش يافته و بسياري از سرفصلهاي درس «انسان در اسلام» را نيز پوشش ميدهد، مطالعه آن براي اساتيد محترم معارف پيشنهاد ميشود. مباني انسانشناسي در قرآن مؤلف: دكتر عبدالله نصري ناشر: مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر در اين كتاب مؤلف ابعاد گوناگون انسان را در چشمانداز قرآن بررسي ميكند. اين اثر، با تكيه بر تبيين و تفسير قرآني از انسان، تا اندازهاي به بررسي تطبيقي انسان در ساير مكاتب نيز پرداخته است. مؤلف در ابتدا با طرح پرسشهايي، بر ضرورت شناخت انسان و نگرش جامع قرآن به آن تأكيد ميكند. ارزش، امكان، ابزار، موضوعات، موانع و هدف شناخت، از جمله مباحث مقدماتي است كه در ادامه بيان شدهاند. آفرينش انسان، معماهاي وجود انسان، ابعاد وجودي و نيازهاي او، طبيعت انسان، مقام انسان، عوامل و موانع رشد و تعالي انسان، انواع رابطههاي انسان با خود،ديگران، خدا و... ديگر موضوعاتي هستند كه در فصول متعددي مورد بررسي قرار ميگيرند. سرانجام نويسنده با بررسي ابعاد گوناگون آزادي بشر، انواع مختلف سنتهاي الهي نظير ابتلاء و نصرت، بيان برخي اصول ثابت طبيعت انساني مانند حق حيات، عدالتجويي و ... و همچنين ذكر اصول انسانشناسي، داستان آدم در قرآن، كتاب را به پايان ميبرد. اين اثر نمونهاي از انسانشناسي اسلامي است كه بسياري از سرفصلهاي درس «انسان در اسلام» را در بردارد و مطالعه آن براي اساتيد معارف مفيد است. انسانشناسي فلسفي گردآورنده: هانس ديركس ترجمه: محمدرضا بهشتي ناشر: انتشارات هرمس كانت ميگويد پاسخگويي از پرسشِ «انسان چيست؟» بر عهده انسانشناسي است و انسانشناسي نه تنها ميگويد: «طبيعت از انسان چه ميسازد؟» بلكه علاوه بر آن ميگويد: او، به منزله موجودي مختار، از «خود» چه ميسازد يا ميتواند بسازد يا بايد بسازد. بررسي زواياي وجود انسان از راه تعقل و انديشه فلسفي، «انسانشناسي فلسفي» ناميده ميشود. كتاب انسانشناسي فلسفي، با رويكردي آموزشي و نه صرفاً فلسفي، متنهايي از متفكران غربي را متناسب با مسايل بنيادي زندگي گرد آورده است. اين كتاب در شش فصل تدوين يافته، كه در ابتداي هر فصل مقدمهاي در جهت تسهيل مطالعه متنهاي انتخابي آمده است. انسان و حيوان، انسان موجودي روحاني، انسان موجودي طبيعي، انسان موجودي اجتماعي، انسان موجودي منفرد، انسان و خدا، از موضوعاتي است كه در فصول مختلف اين كتاب به آنها پرداخته شده است. مطالعه اين كتاب در راستاي سرفصلهاي درس انسانشناسي براي اساتيد محترم معارف پيشنهاد ميگردد. ديدگاههايي درباره سرشت آدمي تأليف: راجر تريك ترجمه: جمعي از مترجمان راجر تريك فيلسوف معاصر انگليسي است كه داراي كرسي استادي فلسفه و سابقه تدريس فلسفه دين است. او همچنين نويسنده بوده و آثار متعددي دارد. كتاب ديدگاههايي درباره سرشت آدمي وي به شرح آراء و انديشه دوازده تن از متنفذترين متفكران غربي در زمينه سرشت آدمي ميپردازد. در اين اثر ديدگاههاي افلاطون، ارسطو، آكويني، هابز، لاك، هيوم، كانت، داروين، ماركس، نيچه، فرويد و وينكنشتاين در مورد مسايل فلسفي بنياديني همچون جسم، ذهن، زندگي پس از مرگ، نفس، عقل، جبر و اختيار، رابطه فرد و جامعه و مسئله نسبيگرايي مورد بحث قرار گرفته است. هر يك از فصلهاي اين كتاب منحصراً به آراي يك فيلسوف اختصاص يافته و تناسب آن با مباحث دوره معاصر نيز بررسي شده است. در پايان نيز نتيجهگيري جديدي از پست مدرنيسم ارائه گرديده است. با مطالعه اين كتاب ميتوان به رهيافتهاي شاخص در مورد طبيعت آدمي در طول تاريخ انديشه فلسفي غرب دست يافت تفسير موضوعي نهجالبلاغه مولف: مصطفي دلشاد تهراني ناشر: نشر معارف «نهجالبلاغه»، بيترديد پس از قرآن كريم گرانقدرترين و ارزشمندترين ميراث فرهنگي اسلام است. مجموعهاي كامل براي هدايت فرد و جامعه از سوي انساني كامل است كه پس از پيامبر اكرم(ص) والاترين انسانهاست. نهجالبلاغه، شفاي دردهاي روحي بشر و راز هدايت اجتماعي و سياسي او است؛ و نيز منشور انسانسازي و دريچهاي به نور و راهي از ملك تا ملكوت است. نهجالبلاغه ميتواند پاسخگوي خلأهاي عميق فرهنگي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي و جوابگوي مسائل و مشكلات گوناگون مسلمانان و جوامع عصر حاكميت شرك باشد. با توجه به سر فصل درس «تفسير موضوعي نهجالبلاغه» اثري كه به قلم جناب آقاي مصطفي دلشادتهراني به نگارش درآمده، داراي دو بخش است. بخش اول به منظور آشنايي با نهجالبلاغه نگاهي گذرا به عصر گردآوري، زندگي سيدرضي، ساختار نهجالبلاغه، جاذبههاي نهجالبلاغه، روششناسي و كتابشناسي نهجالبلاغه و معرفي اقسام تأليفات نگاشته شده درباره نهجالبلاغه دارد. بخش دوم در قالب شش فصل به معارف نهجالبلاغه اختصاص دارد. فصل نخست به روش خداشناسي و اثرهاي آن در زندگي انسان از ديدگاه نهجالبلاغه ميپردازد. فصل دوم فلسفه وحي و پيامآوري، هدف از بعثت آخرين فرستاده الهي، صورت و سيرت پيامبر اكرم(ص) و پيشوايي پس از آن حضرت را از منظر نهجالبلاغه تبيين ميكند. فصل سوم پس از بيان مفهوم سياست، خطوط كلي و آفات آن را برميشمارد. فصل چهارم اهداف حكومت، نقش مردم در حكومت، رابطه زمامداران و مردم، شروط زمامداري و سلوك زمامداران را از ديدگاه نهجالبلاغه بررسي مينمايد. فصل پنجم به بيان جايگاه حقوق، حقوقمداري، دو سويه بودن حقوق پرداخته و ثمرات پايبندي به حقوق ديگران را برميشمرد و در نهايت در فصل ششم كمالات انساني از ديدگاه نهجالبلاغه را ارائه ميدهد. گروه آشنايي با منابع اسلامي مركز برنامهريزي و تدوين متون درسي ضمن تقدير از زحمات علمي مؤلف ارجمند، اميدوار است از نظرات استادان و صاحبنظران گرامي و دانشجويان عزيز براي اصلاح و تكميل اين مجموعه بيبهره نماند سلامهالقرآن من التحريف و تفنيد الافتراءات علي الشيعه الاماميه مؤلف: فتحالله محمدي (نجارزادگان) ناشر: نشر مشعر اهميت قرآن كريم به عنوان يكي از دو ثقل اكبر بازمانده از آورنده عظيمالشأن آن و نقش بارز و محوري اين كتاب كريم الهي در ايجاد و ابقاء اتحاد امت مسلمان از مسائل بارز و قابل توجه در خصوص اين متن وحياني الهي است. به اعتقاد عموم مسلمانان قرآن از هرگونه تحريف و تغيير مصون بوده، دست تحولات و تغييرات زمان را به دامن مطهر آن راهي نيست و اين تحقق وعده الهي است، چنانكه به ناروا بر شيعه وارد شده و گاه بر آن اصرار شده است، اتهام اعتقاد به تحريف قرآن است كه اين امر به ويژه در كتابي با عنوان «اصول مذهبالشيعه الاماميه الاثني عشريه» تأليف ناصرعلي قفاري به تفصيل مورد بحث قرار گرفته است. مؤلف با عنايت به اين كتاب و برخي كتب ديگر كه قبل از آن تأليف شده و در آنها اين اتهام به شيعه مطرح گرديده است، اقدام به تأليف كتاب «سلامهالقرآن من التحريف» نموده است. كتاب در دو بخش اصلي تنظيم شده است: بخش اول به مسأله سلامت قرآن از تحريف در نظر فريقين، با قطع نظر از آراء و افتراءات بعضي افراد، پرداخته است. در بخش دوم به مسأله اتهاماتي كه در خصوص تحريف قرآن بر شيعه وارده شده پرداخته شده است. بررسي ادله مصونيت قرآن از تحريف از نظر شيعه اماميه، بررسي روايات تحريف قرآن در كتب شيعه، بررسي كتاب «فصلالخطاب» محدث نوري، شهادت علماي اماميه به مصونيت قرآن از تحريف، بررسي احاديث تحريف قرآن در كتب اهل سنت، و پاسخگويي به شبهات دكتر ناصربن علي قفاري در كتاب «شيعه و القرآن» و محمد مالالله در كتاب «الشيعه و تحريفالقرآن»، از مهمترين مباحث كتاب است. معرفي فصلنامه پژوهشي و اطلاعرساني نهجالبلاغه به گفته دانشمند مسيحي، جرج جرداق، از مميزات هوش بينظير علوي در نهجالبلاغه آن است كه او بحث و بررسي، توصيف و تعريف را متنوع ساخته و در هر موضوعي با قدرت كامل مطلب را بيان داشته و كوشش فكري وي در قسمتي از موضوعات، او را از قسمتهاي ديگر بازنداشته است؛ به طوري که مرغ تيزتاز و کبوتر بلند پرواز انديشه علي(ع) در نهج البلاغه به همه آفاق پرواز ميکند، رعد و برق، زمين و آسمان، آب و دريا، صخره و صحرا را توصيف ميكند و سپس سخن را به بيان تاريخ طبيعت ميكشاند و راز و رمز خلقت را در آفرينش خفاش، طاووس، ملخ و مورچه و نظاير آن آشكار ميسازد. آنگاه براي جامعه دستورهايي صادر و براي اخلاق، قوانيني مطلق وضع ميكند و سپس در سخن از هستيبخش و شاهكارهاي بسيار شگفت عالم وجود، شگفتي ميآفريند. از ديگر مظاهر انديشه جوشان و نوراني علي(ع) كه در نهجالبلاغه ترسيم شده، عقل نيرومند او است؛ اوج اين تعقل كه در شهود معارف حقه الهيه متجلي شده، تعابيري است كه در تبيين حقيقت توحيد ذاتي و تفسير توحيد اسمايي و افعالي و توصيف صفات جمال و جلال الهي به ظهور رسيده است. به يقين سرّ اين بلندي و زيبايي، در اين كلام علي(ع) نهفته است كه خود فرمود: «رسول خدا(ص) هزار در دانش را بر من گشود كه از هر در آن هزاران دريچه ديگر از علم بر من گشوده شد و شايد راز اين بلاغت و فصاحت كلام علي(ع) در اين سخن پيامبر(ص) نهفته باشد كه فرمود: «علي مع القرآن: دقايق و حقايق قرآن نزد علي است». بنياد شريف نهجالبلاغه كه به خوشهچيني از شجره طيّبه كلمات و سخنان امام همام، عليبن ابيطالب(ع) مفتخر است، با برنامههايي چند در پي كشف و دريافت جلوههاي نو، معاني حياتبخش و ارائه فرهنگ متعالي نهجالبلاغه است. و فصلنامه پژوهشي و اطلاعرساني نهجالبلاغه يكي از آن برنامههاست. اين فصلنامه كه تاكنون ده شماره آن در پنج مجلد منتشر شده است به مدير مسئولي حجتالاسلام آقاي سيدجمالالدين دينپرور و مشاركت صاحبنظران اين قلمرو از جمله آيتالله خزعلي، دكتر شهيدي، دكتر محقق داماد، دكتر كرمي، دكتر تجليل و دكتر پاكتچي منتشر ميشود. برخي از عناوين اصلي اين شمارهها عبارت است از: نهجالبلاغه، نازله روح علي(ع)/ پيام امام خميني(ره) به كنگره هزاره نهجالبلاغه امام و نهجالبلاغه، تولدي ديگر/ سيدجمالالدين دينپرور امروز روز نهجالبلاغه است/ مقام معظم رهبري بهره ادبيات از سخنان علي(ع)/ سيدجعفر شهيدي گستردگي مرزها در نهجالبلاغه/ مرتضي مطهري امام علي(ع) بزرگترين خطيب تاريخ/ احمد سپهر خراساني نقش نهجالبلاغه در فقه اسلامي/ ناصر مكارم شيرازي نهجالبلاغه، منشور جاودانه/ سيدجمالالدين دينپرور آيين حكومتداري از ديدگاه علي(ع)/ محمدحسين مشايخي فريدني مباني فكري، انساني و اجتماعي در نهجالبلاغه/ عبدالجواد فلاطوري جان سخن/ بيانات مقام معظم رهبري در دومين كنگره نهجالبلاغه سياست از ديدگاه علي(ع)/ اكبر هاشميرفسنجاني رابطه متقابل مردم و حكومت/ محمدمهدي شمسالدين اصول چهارگانه حكومت از ديدگاه نهجالبلاغه/ ابوالقاسم خزعلي عوامل اعتماد و همكاري ميان مردم و حكومت/ زينالعابدين قرباني نقش رهبري بر اشراف به شئون جامعه/ سيدجمالالدين دينپرور سيماي اخلاقي رهبر اسلامي در منظر نهجالبلاغه/ حسين رزمجو رهبري صالح از ديدگاه نهجالبلاغه/ سيدابراهيم سيدعلوي پيمانها و معاهدات در نهجالبلاغه/ كاظم رهبر نگاهي به ويژگيهاي دوران زمامداري علي(ع)/ بيانات مقام معظم رهبري ابعاد شخصيت علي(ع)/ محمدتقي جعفري اصول سياست در سيره عملي امام علي(ع)/ جعفر سبحاني تحليلي بر اوضاع سياسي دوران علي(ع) و مقايسه تطبيقي آن با دوران پيامبر اكرم(ص)/ محمدرحيم عيوضي آسيبشناسي عصر امام علي(ع)/ محمد اسماعيلي بررسي مواضع سياسي علي(ع) در قبال مخالفين/ جلال درخشه سيري بر اوضاع و تحولات دوران امام علي(ع)/ ابراهيم نعمتي ناكثين از ديدگاه امام علي(ع)/ سيداحمد خاتمي سيره اميرمؤمنان علي(ع)/ يوسفبن حاتمشاهي، ترجمه صادق آيينهوند انسان كامل از ديدگاه نهجالبلاغه/ حسن حسنزاده آملي علي(ع) نمادي از انسان كامل/ سيدجمالالدين دينپرور زن در اسلام/ لبيب بيضون جايگاه زن در نهجالبلاغه/ عزتالسادات ميرخاني تحليلي بر خطبه 80 نهجالبلاغه/ فاطمه علائي رحماني جايگاه حقوقي زن در نهجالبلاغه/ زهره برقعي بررسي اسناد و دلالات سخنان علي(ع) در نهجالبلاغه پيرامون ويژگيهاي زنان/ مريم فقيهزاده نشاني فصلنامه: قم،ميدان شهدا، خيابان حجتيه، بنياد نهجالبلاغه دفتر قم. تلفن: 7742594 – 0251 و 8909862 - 021 |
 |
 |
 |