شماره 24 ـ اسفند 83 و فروردين 84
نه! زيباتر از آري*
مترجم: عباس بخشي‌پور رودسري (كارشناس دفتر مشاوره دانشگاه تهران)
مشاوره به دانشجويان

آيا متوجه شده‌ايد كه در قبال تقاضاهاي ديگران به رغم اينكه تمايل به انجام آنها نداريم، به جاي گفتن «نه نمي‌توانم»، «بله» مي‌گوئيد؟ آيا نمي‌توانيد نارضايتي خود را از يك دوست بيان كنيد حتي اگر فكر كنيد اين گفتن لازم است؟ آيا ستودن ديگران برايتان دشوار است؟
اگر پاسخ شما به هر يك از سؤالات فوق «بله» باشد، احتمالاً در زمينه «جرأتمندي» مشكل داريد.
جرأتمندي، دفاع از خود به گونه‏اي است كه به حقوق شخص ديگر تجاوز نشود. جرأتمندي، ابزار مستقيم، صادقانه و مناسب احساسات و عقايد شما است. ممكن است در گذشته اين كار برايتان سخت بود، زيرا آن را با پرخاشگري اشتباه گرفته‏‌ايد. پرخاشگري، شيوه‏اي در دفاع از خود است كه در آن به حقوق ديگران تجاوز مي‌شود. پرخاشگري به صميميت آسيب مي‌زند و شأن شما را در چشم ديگران پايين مي‌آورد.
فنون خاص جرأتمندي
* گفتار جرأتمندانه. اجازه ندهيد ديگران از شما بهره‌جويي كنند. بر رفتار مناسب و منصفانه اصرار بورزيد. درباره آنچه مي‌خواهيد، آنچه فكر مي‌كنيد و آنچه احساس مي‌كنيد، تا آنجا كه ممكن است صريح و خاص باشيد. مثال‌ها: «نوبت من است»، «لطفاً صداي راديو را كم كنيد»، «چون درخواست خود شما است دوست دارم شما را در يك لباس ديگر ببينم. اين لباس مناسب شما نيست.»
* مخالفت منفعلانه و فعالانه. وقتي با شخصي مخالف هستيد، به دليل تمايلي كه به حفظ رابطه «صلح‌آميز» داريد، از طريق لبخند زدن، تكان دادن سر يا بذل توجه، تظاهر به موافقت نكنيد. به جاي آن، موضوع بحث را تغيير دهيد، به شيوه ديگري عمل كنيد. وقتي اعتماد به موضوع داريد، به صورت فعال مخالفت كنيد.
* پرسيدنِ چرا. وقتي شخصي داراي اقتدار و موضع بالاتر از شما مي‌خواهد كاري انجام دهيد كه به نظر منطقي يا لذت‌بخش نمي‌آيد، بپرسيد «چرا بايد آن را انجام دهيد». شما يك فرد بزرگسال هستيد و نبايد اقتدار را بدون پرسش بپذيريد. بر توضيحي كه متقاعد كننده باشد اصرار بورزيد.
* با خودتان صحبت كنيد. وقتي عملي انجام داده‌ايد كه آن را ارزشمند تلقي مي‌كنيد براي ديگران اين فرصت را فراهم كنيد تا از آن مطلع شوند. همچنين اجازه دهيد مردم بدانند درباره امور چه احساسي داريد. در مكالمه، متكلم وحده نباشيد؛ اما وقتي موقعيت را مناسب يافتيد در سخن گفتن درنگ نكنيد.

پي‏نوشت‏

* . گرفته شده از جزوه شماره 9 دفتر مركزي مشاوره معاونت دانشجويي وازرت علوم، تحقيقات و فناوري.