| شماره 23 ـ بهمن هشتاد و سه |
|
كتابخانه معارف
فرهنگ و تمدن اسلامي مؤلف: دكتر علياكبر ولايتي ناشر: نشر معارف محمد(ص) در پگاه قرن هفتم و آغاز اتصالش به افق مبين و قرارگرفتن در شعاع وحي، يگانه پيام جهانياش - توحيد - را با سخن از قلم و آگاهي، آغاز كرد. هدفمندي حيات، برابري انسانها در خلقت و در پيشگاه الهي و بطلان تفاخرات قومي و نژادي و نفي امتيازها، جلوههايي از همان پيام جهاني، در سراسر سلوك بيستوسه سالهاش بود. به جريان انداختن زندگي با همه ابعاد و انواع فعاليتهايش بر پايه عدالت و بر حسب ضابطهاي معنوي - عشق به خدا - و معيارهاي اخلاقي و مبتني بر تقواي الهي و خشيت او جل وجلاله، جزئي از برنامه تمدنساز مكتب او بود. همكاري در مورد نيكي و تقوا، ظلم نكردن و ظلم نپذيرفتن، احترام به خون، ناموس و دارايي ديگران، وفاي به عهد چه در پيمانهاي فردي و چه در قراردادهاي اجتماعي و بينالمللي، تكيه بر خودورزي و انديشه و پاس داشت علم، عالمان و متعلمان و تشويق و ترغيب به كسب دانش چه در مورد دين و احكام آن و چه در مورد قوانين حاكم بر هستي و خواص ماده، و تواناييهاي موجود در آسمانها و زمين؛ توجه به هنر و زيبائيهاي تعاليبخش موجود در جهان هستي و زندگي بشر، همه و همه ابعاد و جلوههايي از ارزشها و اصول فرهنگي و تمدني او بود. تمدني كه به اعتراف همه عالمان مسلمان و بسياري از دانشمندان غير مسلمان سالها چون چراغي فروزان، فرا راه زندگي انسانها درخشيد. كتاب فرهنگ و تمدن اسلامي به قلم استاد گرانقدر جناب آقاي دكتر علياكبر ولايتي، بر اساس سرفصل درس تاريخ و تمدن اسلامي نگاشته شده است، در صدد است تا با ارائه گزارشي مستند و متقن از نحوه شكلگيري تمدن اسلامي و فراز و فرودهاي آن، زمينههاي بيداري، خودباوري و خيزش در ميان دانشجويان و ديگر نسلهاي فرهيخته كشور را فراهم آورد. كتابداري يك مقدمه، و يازده بخش اصلي است. نگارنده تلاش كرده است در مقدمه كتاب، دورنمايي از كليات مباحث را بيان نمايد. در بخش اول پس از تعريف تمدن و فرهنگ به عوامل اعتلا و انحطاط تمدنها، رابطه اخلاق، هرفنگ، تمدن و قانون پرداخته شده است. بخش دوم به نيازهاي شكلگيري تمدن اسلامي و تاريخ نگارش در تمدن اسلامي ميپردازد. بخش سوم با عنوان شكوفايي علوم در تمدن اسلامي به نقش مسلمانان در علومي چون رياضيات، نجوم، فيزيك و مكانيك، طب، كيميا، فلسفه، منطق، جغرافيا، ادبيات، قرائت، تفسير، حديث، فقه و اصول، كلام و تصوف اختصاص يافته، و بخش چهارم به سازمانهاي اداري و اجتماعي تمدن اسلامي و ابعاد مختلف آن پرداخته است و بخش پنجم به جايگاه هنر و تمدن اسلامي پرداخته است. بخش ششم به تأثير تمدن اسلامي در تمدن غربي در حوزههايي چون نقاشي، موسيقي و معماري پرداخته است. و بخش هفتم تحت عنوان علل بيروني و دروني ركود و تمدن اسلامي به عواملي چون جنگهاي صليبي، ظهور مغولان، سقوط اندلس، استبداد، دنياگرايي، تحول و دورشدن از اسلام راستين پرداخته است. بخش هشتم با عنوان، خيزش و اقتدار مجدد جهان اسلام به ابعادي چند از مناسبات خارجي و داخلي فرهنگ و تمدن اسلامي در دوره صفوي پرداخته است وبخش نهم با عنوان علل متأخر ركود فرهنگ و تمدن اسلامي به موضوعاتي چون استعمار كهنه، علل پيدايش استعمار، استعمار در آسيا و خاورميانه، استعمار نو، شركتهاي چند مليتي و نهادهاي بينالمللي و موضوع جهاني شدن و پيامدههاي آن پرداخته است. بخش دهم به موضوع بيداري اسلامي و زمينهها و نشانههاي آن پرداخته است و بخش يازدهم به نقد تمدن غرب پرداخته است. برنامهريزي و تدوين متون درسي با تشكر از نگارنده بزرگوار جناب آقاي دكتر علياكبر ولايتي اميدوار است از نظرات و پيشنهادات صاحبنظران، اساتيد و دانشجويان عزيز در برطرف كردن كاستيها و جبران ضعفهاي كتاب بهرهمند گردد. گروه تاريخ و تمدن اسلامي صورت و سيرت انسان در قرآن مؤلف: آيتالله جوادي آملي ناشر: نشر اسراء صورت و سيرت انسان در قرآن ميكوشد تا از دو جنبه علمي و عملي به تعريف انسان از ديدگاه قرآن بپردازد و با تشريح اين دو نحوه خلقت آدمي، اصل و فرع او را تبيين نمايد. اين كتاب از بخشهاي مختلف هستي انسان و جهات وجودي او سخن گفته و در ابتدا به تعريفي جامع و قرآني از انسان پرداخته است. پس از آن جلوههاي گوناگوني از زيباييهاي بيبديل انسان با توجه به مبادي سهگانه فاعلي، داخلي و غايي او بررسي شده است. در ادامه از يك سو به رفتار انسان در برابر خدا اشاره شده و از سوي ديگر گستره نصيب انسان از علم الهي و مسئله انسان و علم در قرآن، مورد بحث قرار گرفته است. بحث از خلقت الهي انسان و كرامتهاي آشكار و نهان خدا نسبت به انسان از ديگر موضوعات اساسياي است كه در اين اثر به آنها پرداخته شده است. در پايان كتاب نيز، جايگاه دين در هويت انسان و بررسي نقش امامت در رهبري الهي و رساندن انسان به مقام خلافت الهي، آمده است. گروه مباني نظري اسلام فصلنامه تخصصي شيعه شناسي الهيات، تاريخ و جامعه شناسي شيعيان جهان سه عرصه «تاريخ»، «جامعه شناختي» و «الهيات شيعه» آوردگاه تلاشي است در جهت ارائه نظام فكري تشيع كه ريشه در آئين محمدي دارد و گلهاي آن امروزه در ايران اسلامي شكوفا تر گشته است. عرصه «تاريخ» ميتواند با نمايش حلقههاي اتصالي نظام فكري موجود به مبداء نظام و نيز با شفافسازي شاخصها و عناصر محوري نظام، الگوي مشروعيت سنتي نظام را تقويت كند. عرصه «جامعه شناسي» با نماياندن گونههاي جوامع شيعي سير تحولات در نظامات اجتماعي ميزان همسازي را به نمايش ميگذارد. «عرصه الهيات» نيز وظيفه دفاع عقلاني از گزارهها عقايد و آداب و سنن آن را به عهده ميگيرد. بديهي است سه عرصه ياد شده تنها در صورتي كه همگام با همديگر طرح و بررسي و مورد توجه قرار گيرد، ميتواند به يك نظريه كلان ختم گردد و همه ابعاد حيات انساني را در برگيرد. مؤسسه شيعه شناسي ضمن پاسداشت همه فعاليتهايي كه در جهت شناخت و معرفي مكتب تشيع اميدوار است با نگاهي جامع به تشيع، نحوه پيدايش و شكلگيري، تحولات كلامي، سياسي و اجتماعي، پايايي و پويايي آن، گامي هر چند كوچك بردارد. انتشار فصلنامه تخصصي شيعهشناسي ثمره جانبي بخشي از فعاليتهاي اين مؤسسه است كه اولين شماره فصلنامه آن در بهار 1382 به چاپ رسيده و تاكنون هفت شماره آن به زيور طبع آراسته شد، صاحب امتياز اين مجله مؤسسه شيعهشناسي و مدير مسئول آن جناب آقاي دكتر محمود تقيزادهداوري و سر دبير حجتالاسلام و المسلمين كريم خانمحمدي ميباشد. اميد كه مؤسسه شيعهشناسي بتواند به مطالعات شيعهشناختي تمركز بخشيده، پژوهشهاي ميداني در زمينه جوامع شيعي را به شكل علمي و روشمند ترغيب و ترويج نمايد. فهرست رئوس مطالب و عناوين اصلي هفت شماره به شرح زير است: * شيعهشناسي چيست * مصاحبه علمي * شيعيان عراق، ايدهآلها و چالشها * چالشهاي فرا روي شيعه در جهان معاصر * تشيع در آمريكاي امروز * زنان راوي حضرت زهرا * مكتبهاي حديثي شيعه در سدههاي اوليه * كتاب شناسي موضوعي شيعه * تصوير شيعه در دائرهالمعارف امريكانا * مصاحبه علمي * شيعهشناسي، ضرورتها و رسالتها * نگاهي به مكاتب حديثي شيعه در سدههاي اوليه * مختصات عمومي امامت شيعه * دولت آرماني شيعه در انديشه كشفي * شيعه و جهاني شدن * هويت شيعه * مطالعات اسلامشناسي و شيعهشناسي در دانشگاههاي ايالات متحده آمريكا * مصاحبه علمي * كلام سياسي شيعه * نكاتي درباره نهضت حسيني * خواجه نصير و نقش او در گسترش تشيع * تصوير پيامبر اسلام(ص) در دائرهالمعارف امريكانا * شيعيان افغانستان * سازمان روحانيت شيعه * مطالعات اسلامشناسي و شيعهشناسي * شيعيان و نقش آنها در تمدن اسلامي، ضرورتها و رسالتها * روحانيون شيعه در ايران، علل نفوذ و اقتدار * دفاع مشروع، ترور و عمليات شهادتطلبانه در مذهب شيعه * جنبههاي باطني تشيع * شيعيان عراق * مختار و توابين * عقل از ديدگاه اخباريان شيعه * مطالعات اسلامشناسي و شيعهشناسي در دانشگاههاي ايالات متحده آمريكا * مصاحبه علمي * مباني كلامي و فقهي نظام سياسي شيعه در عصر غيبت * علماي شيعه، خاستگاه انديشه وعمل * تأثير شيعه بر ابنيه، اماكن و زيارتگاههاي مذهبي ايران * وضعيت جامعهشناختي شيعيان عراق * شيعيان عراق، آرمانها، واقعيتها و چالشها * اسلامشناسي و شيعهشناسي در دانشگاههاي ايالات متحده آمريكا گروه تاريخ و تمدن اسلامي مركز برنامهريزي و تدوين متون درسي با هدف اطلاع رساني و تقويت مطالعات تاريخي اساتيدگرامي تاريخ اسلام در صدد است دو شماره بعدي (هشت و نه) فصلنامه ياد شده را تهيه و رايگان در اختيار گروههاي معارف اسلامي دانشگاههاي سراسر كشور قرار دهد. اين گروه آمادگي دارد چنانچه هر يك از گروهها و اساتيد محترم تمايل به عضويت و اشتراك فصلنامه داشته باشند به صورت نصف قيمت در اختيار آنان قرار دهد. گروه تاريخ و تمدن اسلامي |
 |
 |
 |