|
تحليل نتايج ارزشيابي دانشجويي در دانشگاهها از اساتيد معارف اسلامي
اداره ارزشيابي
نموداري كه مشاهده ميكنيد نشانگر عملكرد دويست و هشتاد نفر از استادان محترم دروس معارف اسلامي در سال 1382 بر اساس نظرسنجي از 8000 دانشجو و در نوزده دانشگاه است. از اين نوزده دانشگاه، شش دانشگاه دولتي، پنج دانشگاه علوم پزشكي و هشت دانشگاه آزاد اسلامي ميباشد كه براي اولين بار و با فرم جديدي كه اداره ارزشيابي معاونت امور اساتيد تهيه كرده است، دانشجويان مختلف اين دانشگاهها (داراي رشتههاي مختلف درسي، شرايط متفاوت اقليمي و در مركز بودن يا دور از مركز بودن با تكجنسي بودن كلاسها يا دو جنسي بودن آن، با واحدهاي گذرانده گوناگون و … ) استادان معارف را بر اساس فرم يكسان ارزشيابي نمودهاند و جالب توجه آن كه نتايج 8000 فرم نشان داد كه دانشجويان كم و بيش درباره استادان معارف دانشگاههاي مختلف ديدگاه نسبتاً يكساني دارند.
قبل از آن كه اداره ارزشيابي به طراحي فرم جديد (كه داراي چهار حيطه و شانزده سؤال است) اقدام نمايد، دانشگاههاي بر اساس فرمهاي مختلف، استادان محترم را ارزشيابي مينمودند. اداره ياد شده براي عينيكردن نتايج ارزشيابيها و منطقي كردن روند مقايسه گروههاي معارف در دانشگاهها و … به يكسانسازي فرم ارزشيابي اقدام نمود. نتايج به دست آمده از ارزشيابي 8000 دانشجو نشان داد كه با يكسانسازي فرم، بهتر ميتوان به دور نمايي كلي از وضعيت استادان معارف در دانشگاههاي مختلف دست يافت. قبل از آنكه نمرات هر يك از شاخصهاي 16 گانه را در 4 حيطه علمي، رفتاري، مهارتهاي تدريس و تأثيرگذاري ارائه نماييم، نتايج كلي ارزشيابي دانشجويي را در دانشگاههاي دولتي، علوم پزشكي و آزاد در حيطههاي ياد شده مقايسه ميكنيم.
| دانشگاه | نمره از 4 |
| حيطه علمي | آزاد اسلامي | 19/3 |
| علوم پزشكي | 15/3 |
| دولتي | 00/3 |
جدول(1)
| دانشگاه | نمره از 4 |
| حيطه رفتاري | آزاد اسلامي | 43/3 |
| علوم پزشكي | 38/3 |
| دولتي | 31/3 |
جدول(2)
| دانشگاه | نمره از 4 |
| حيطه مهارتهاي تدريس | آزاد اسلامي | 21/3 |
| علوم پزشكي | 10/3 |
| دولتي | 00/3 |
جدول(3)
| دانشگاه | نمره از 4 |
| حيطه تأثيرگذاري | آزاد اسلامي | 95/2 |
| علوم پزشكي | 82/2 |
| دولتي | 65/2 |
جدول(4)
از نمرات به دست آمده گرچه معلوم ميگردد كه هر سه نوع دانشگاه داراي عملكرد مطلوبي ميباشند؛ اما در مقام مقايسه با يكديگر، دانشگاه آزاد اسلامي جهت تطبيق با معيارهاي اين معاونت كوشش بيشتري را نسبت به دانشگاههاي ديگر از خود نشان داده است. جهت آشنايي بيشتر با سؤالات فرم ارزشيابي دانشجويي، شاخصهاي هر حيطه به تفكيك و با نمره كسب شده مورد بررسي قرار گرفته است.
| سؤالات | نمره از 4 |
| حيطه علمي | تسلط علمي استاد بر موضوع درس | 41/3 |
| آگاهي استاد از مباحث جديد و مطالب جنبي مرتبط با موضوع | 28/3 |
| پاسخگويي صحيح و منطقي به سؤالات علمي دانشجويان | 19/3 |
| مفيد و ارزشمند بودن مطالب ارايه شده | 03/3 |
| معدل حيطـه علمي | 23/3 |
جدول(5)
با توجه به معدل به دست آمده در حيطه علمي معلوم ميگردد كه در ميان چهار شاخص، بيشترين نمره از آن «تسلط علمي استاد بر موضوع درس» بوده است(41/3) و كمترين فراواني مربوط به «مفيد و ارزشمند بودن مطالب ارايه شده»(03/3) تعلق گرفته است، از اين نظرسنجي به دست ميآيد كه با توجه به تصويب عناوين جديد و سرفصلهاي آن از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي لازم است مديريت تدوين كتب درسي در ارائه منابع درسي جديد به نظرسنجي دانشجويان - كه نيازهاي آنان را بازگو مينمايد - بيش از پيش توجه داشته باشد. ضمناً «آگاهي استاد از مباحث جديد و مطالب جنبي مرتبط با موضوع»(28/3) و «پاسخگويي صحيح و منطقي به سؤالات علمي دانشجويان»(19/3) در ردههاي مياني قرار گرفته است.
| سؤالات | نمره از 4 |
| حيطه رفتاري | برخورد صحيح و منطقي با عقايد و آراي ديگران | 21/3 |
| رعايت شوؤن اخلاقي و آداب اجتماعي در ظاهر و رفتار | 45/3 |
| حضور منظم و به موقع استاد در درس | 38/3 |
| معدل حـيطـه رفتاري | 35/3 |
جدول(6)
اولاً حيطه رفتاري بهترين نمره را در ميان حيطههاي چهارگانه به دست آورده است و ثانياً شاخص دوم حيطه رفتاري يعني «رعايت شئون اخلاقي» نه تنها از ميان شاخصهاي سه گانه رفتاري بهترين نمره را آورده است، كه در ميان 16 شاخص ارزشيابي بهترين نمره را كسب كرده است؛ يعني دانشجويان به اين شاخص بيشترين نمره را دادهاند. «حضور منظم استاد» نيز با نمره (38/3) در رده بعدي و شاخص «برخورد صحيح و منطقي با عقايد و آراي ديگران» نسبت به ساير شاخصهاي رفتاري نمره كمتري (21/3) گرفته است.
| سؤالات | نمره از 4 |
| حيطه مهارتهاي تدريس | مهارت استاد در انتقال مطالب درسي و داشتن بيان شيوا | 17/3 |
| نظم و پيوستگي منطقي مطالب ارايه شده | 07/3 |
| ترغيب دانشجويان به شركت فعال در مباحث كلاس | 91/2 |
| استفاده بهينه از وقت كلاس | 14/3 |
| توانايي استاد در اداره كلاس | 24/3 |
| معدل حـيطـه تدريس | 11/3 |
جدول(7)
در اين حيطه نيز اساتيد گروه معارف اسلامي نمره خوبي را كسب كردهاند؛ اما در مقام مقايسه شاخصها با يكديگر چنانكه روشن است «توانايي استاد در اداره كلاس» واجد بيشترين فراواني(24/3) و شاخص «ترغيب دانشجويان به شركت فعال در مباحث كلاس» واجد كمترين فراواني (91/2) شده است.ضمناً «مهارت استاد در انتقال مطالب»(17/3)، «استفاده بهينه از وقت كلاس» و سپس «نظم و پيوستگي مطالب ارايه شده»(07/3) در ردههاي بعدي قرار گرفته است.
| سؤالات | نمره از 4 |
| حيطه تأثيرگذاري | تأثير استاد در ايجاد روحيه تحقيق و پژوهش دانشجو | 72/2 |
| تأثير استاد در رشد اخلاقي و معنوي دانشجو | 88/2 |
| تأثير استاد در رشد و استحكام اعتقادات ديني دانشجو | 89/2 |
| تأثير استاد در علاقه دانشجو به درس و گرفتن درس ديگري با ايشان | 92/2 |
| معدل حـيطـه تدريس | 85/2 |
جدول(8)
در نظرسنجيهايي كه از دانشجويان در سال 1380 صورت گرفته است، 9/68% از آنان يكي از اهداف دروس معارف را افزون بر افزايش سطح آگاهي دانشجويان،تأثير اين دروس بر نحوه منش و رفتار خود اعلام كردهاند.1 از اينرو در فرم معاونت حيطه تأثيرگذاري گنجانده شد. اما نكته جالب توجه آنكه حيطه رفتاري در ميان حيطههاي چهارگانه واجد بهترين نمره شده است، چنانكه حيطه تأثيرگذاري واجد نمره كمتري شده است. (با آنكه اين دو حيطه حدوداً و دست كم در برخي از شاخصها متقارب به نظر ميآيند) علت اين مسئله آن است كه تأثيرگذاري امري زمانمند و همراه با طرح و برنامهريزي مدون است و انتظار تحقق سريع آن در ظرف چندين جلسه چندان منطقي به نظر نميآيد. از اينرو معلوم ميگردد كه اساتيد جهت تحقق اين هدف چه مقدار موفق بودهاند و چرا در مقايسه با ساير حيطهها كمتر توفيق يافتهاند.
در اين حيطه، شاخص «علاقه دانشجويان براي گرفتن درس ديگري با استاد» بهترين نمره را (92/2) كسب كرده است و شاخصهاي «تأثير استاد در رشد و استحكام اعتقادات ديني دانشجو»(89/2) و «تأثير استاد در رشد اخلاقي و معنوي دانشجو»(88/2) در ردههاي بعدي قرار دارند و كمترين نمره در اين حيطه به شاخص «تأثير استاد در ايجاد روحيه تحقيق و پژوهش دانشجو»(77/2) تعلق گرفته است. (البته ضعف در روحيه تحقيق و پژوهش تنها مربوط و مختص به دروس معارف اسلامي نبوده، در ساير دروس نيز اين نقيصه به چشم ميآيد. سيطره روحيه مدركگرايي بر فكر جوان دانشجو و فرهنگ دانشگاه، متون درسي و القاي ناكارآمدي آن، تلقي ناروا در باب عمومي بودن دروس معارف اسلامي، برنامهريزي نامناسب آموزشي، فقر امكانات و فضاي آموزشي فرسوده و … در كاهش تأثير استاد بر روحيه تحقيق و پژوهش دانشجو تأثير چشمگير مينهد كه رفع اين موانع و نيز تمهيد راهكارها براي رونق بخشيدن به تحقيق امري محتوم و ضروري است)2
در پايان ضمن عرض تبريك و خسته نباشيد به اساتيد محترم گروه معارف اسلامي اميدواريم كه استادان محترم تدابير لازم را جهت ارتقاي سطح كيفي بهتر تدريس انديشيده و بيشتر از گذشته در اين راه كوشش نمايند و انتظارات منطقي دانشجويان را برآورده سازند.
پينوشت
1. جايگاه گروه معارف اسلامي در دانشگاه، يوسفي لويه، وحيد، ص110.
2. اداره ارزشيابي مقالهاي در باب موانع و راهكارهاي تحقيق و پژوهش دانشجويي در دروس معارف اسلامي در شماره 20 مجله معارف به چاپ رسانده است كه مطالعه آن اطلاعات بيشتري را در اختيار قرار ميدهد.
|
