شماره 20 ـ آبان‏ماه هشتاد و سه
مشاوره

مشاوره به دانشجويان:
اين صفحه برآن است تا مشكلات مختلف دانشجويان را مطرح كند و پاسخي اجمالي ارائه‌دهد؛ يعني قصد ما فقط طرح مسأله است. شايد شما استاد گرامي معارف، راهكارهاي بهتري براي حل مشكل داشته باشيد و شايد هم اين، خود، موجب ايجاد انگيزه جهت مطالعه و تأمل بيشتر و در نهايت، ايجاد ارتباط بهتر و مؤثر با دانشجويان گردد.
منتظر راهنمايي‌ها و پاسخ‌هاي بهتر شما هستيم.
معارف

غلبه بر غم غربت
از دير باز، شوق و آرزومندي رسيدن به نزديكان درون‌ماية نوشته‌هاي بسياري از نويسندگان و شاعران بوده است. خود ما نيز به زادگاه يا محلي كه آن را خانه مي‌ناميم، به شدت وابسته‌ايم و هرگاه نتوانيم براي كسب آرامش و امنيت در خانة خود حضور يابيم، بسيار آزرده مي‌شويم.
وقتي شما خانه را به قصد حضور در دانشگاه ترك مي‌كنيد، چه بسا درجاتي از غمِ‌ غربت و دلتنگي را حس كرده‌باشيد. برخي دانشجويان چنان در هيجان دوستان و فعاليت‌هاي جديد غرق مي‌شوند كه كاملاً زندگي پيشين خود را از ياد مي‌برند. بعضي دانشجويان فقط در همان چند دقيقة اول هيجان‌زده هستند و سپس دلشان براي همه آن چيزهايي كه برايشان آشنا و صميمي بود، تنگ مي‌شود و همواره در آرزوي ديدار خانواده و دوستانشان به‌سر مي‌برند. عده‌اي ديگر، از همان ابتداي ورود به محيط ناآشناي دانشگاه و شهر، در وحشت فرو مي‌روند. آنها براي مدتي، از چند روز تا يك نيم سال تحصيلي، غمگين‌اند و تا حدودي احساس بيچارگي مي‌كنند. اين مشكل براي دانشجوي خارجي يا غيربومي دشوارتر است. دستة اخيرِ دانشجويان برخلاف دانشجويان بومي از عوامل حمايتي محرومند؛ عواملي نظير دوستان همشهري كه با يك زبان و گويش و علاقه‌‌مندي مشترك با يكديگر سخن بگويند. ما به هر محيط جديدي پا بگذاريم و مجبور شويم نيازهايمان را به صورت متفاوت با قبل و با افرادي ديگر تأمين كنيم، دچار غم غربت و دلتنگي مي‌شويم. هر يك از ما براي تغيير و آموختن روش‌هاي مختلف كنار آمدن با محيط‌هاي جديد، آستانه تحمل خاصي داريم. غم غربت، اصطلاحي كلي است كه اندوه، غمگيني، از دست دادن معنا، ترس از تغيير، پيش‌بيني نوميدي يا احساسات تنهايي را دربر مي‌گيرد. گاهي اگر دانشجو نتواند نيازهاي دوست‌داشتن و تعلق خود را با افراد جديد تأمين كند؛ چه بسا دچار افسردگي جدّي مي‌شود. در چنين شرايطي، دانشجوي جديد (يا دانشجويي كه غم غربت دارد) در پي‌كمك‌هاي حرفه‌اي برمي‌آيد تا از دغدغه‌ها و نگراني‌هايش سخن بگويد.
غم غربت درمان فوري ندارد، ولي هرگاه به شدت غمگين شويد، اگر با كسي حرف بزنيد، حتماً حالتان بهتر مي‌شود. در بسياري اوقات، مشاوران مي‌توانند معناي تازه‌اي از خودمان و زندگي را به ما نشان‌دهند و به حل مشكلات و درك جديد محيط ترغيب كنند. غم غربت، روشي است براي گفتن اينكه ما از رويارويي با آينده مي‌ترسيم يا در كنار آمدن با آن ترديد داريم. حرف زدن با دوستان جديد، درگير شدن در برخي فعاليت‌هاي تازه (تا زمان مأنوس شدن با آنها) يا حرف‌زدن با مشاور يا معلم مورد علاقه‌تان، راهي است براي تخفيف ناگوارترين حزن‌ها.
راهنمايي‌هايي براي غلبه بر غم غربت
بپذيريد كه به آن دچاريد. بخش گسترده‌اي از خاطرات شما و آنچه مي‌توانيد بدان تكيه كنيد، در خانه قبلي‌تان است. غم غربت، پاسخي طبيعي به اين احساس فقدان است.
با خواهر و برادر بزرگتان يا دوستي كه او هم از خانه دور است، در اين‌باره صحبت كنيد. قدرت زيادي لازم است تا اين واقعيت را بپذيريد كه چيزي شما را رنج مي‌دهد و بايد با آن رويارو شويد.
چند وسيله آشنا را از خانه‌تان به محل جديد بياوريد. چيزهايي مانند عكس، گياهان و ... كه حس تداوم به فرد مي‌دهند و شوك حاصل از محيط جديد را نزد وي تسهيل مي‌كنند.
با محيط جديد خود آشنا شويد. در اطراف قدم بزنيد. اگر بدانيد ساختمان‌ها، كلاس‌ها و خدمات در كجا مستقرند، بهتر مي‌توانيد بر خود مسلط شويد.
از ديگران بخواهيد شما را در كشف محيط تازه همراهي كنند. دوست‌يابي، گامي بزرگ در راه تخفيف غم غربت است.
با اعضاي خانواده‌تان در تماس باشيد، ولي تلفن‌هاي خود را محدود كنيد. برايشان درباره فعاليت‌ها و تجربه‌هاي جديدتان بنويسيد. آنها را متوجه سازيد كه شما هم مايليد از حال و روز آنها آگاه باشيد.
قراري را براي رفتن به خانه، تنظيم و مقدمات آن را فراهم كنيد. اين روش از احتمال بازگشت ناگهاني شما به خانه مي‌كاهد و شما را بر روي هدف‌هاي محل اقامت جديدتان متمركز مي‌كند.
آرزوها و انتظارات (توقعات) خود را بررسي كنيد. همة ما دوست داريم مشهور، خوش لباس، سامان يافته و سازگار يافته باشيم، ولي نيستيم. شما با تنظيم يك هدف كمال‌گرايانه، خود را به دردسر مي‌اندازيد. به اشتباهاتتان بخنديد، چرا كه مي‌خواهيد بياموزيد.
در پي فرصت‌هاي جديد برآييد. همان اندازه كه ديدن مردم، كلاس‌ها، ساختمان‌ها و ديگر موارد محيط جديد، وحشت‌انگيز به‌نظر مي‌رسند؛ در عين حال، فرصت آشنايي با مردمي را پيش مي‌آورند كه زمينة علايق مشتركي بين شما و آنها وجود دارد. در كلاس‌هايي كه براي شما جالبند، ثبت نام كنيد و به فعاليت‌هاي مورد علاقه‌تان سرگرم شويد يا فعاليت‌ تازه‌اي را امتحان كنيد.
كاري كنيد و منتظر نشويد تا غم غربت خودبه‌خود برطرف شود. بدانيد كه مشكلات مدفون شده بعدها در چهرة مشكلاتي مانند سردرد، خستگي، بيماري، يا كمبود انگيزه رخ مي‌نمايانند.

شنيدن و يادداشت‏برداري
با اين كه از دانشجويان انتظار مي‌رود با توانايي يادداشت‌برداري پا به دانشگاه گذارند، ولي هميشه اين‌گونه نيست، زيرا دبيرستان اين توانايي را ايجاد نمي‌كند. بنابراين، مهارت‌هاي خوب گوش دادن و يادداشت‏برداري آنها بايد بهبود يابد.
بكوشيد: شنوندة فعال و مثبتي باشيد.
چگونه؟ در رديف‌هاي اول بنشينيد، نه چيزي بخوانيد و نه صحبت كنيد. در بيست دقيقه دوم (يعني معمولاً زماني كه توجه به خود را از دست مي‌دهيد) و تا آخرين دقايق، تا زمان ارائة خلاصه يا نتيجه‌گيري، توجه ويژه خود را حفظ كنيد.
بكوشيد: يادگيرندة فعال و مثبتي باشيد.
چگونه؟ با حس علاقه به مطالب درسي و با انديشة طرح پرسش‌هايي براي دريافت پاسخ، در كلاس شركت جوييد.
شما مي‌توانيد اين‌كار را با انديشيدن دربارة موضوع درسي، پيش قدم شدن در ارائة كنفرانس و پيش مطالعة درسي انجام دهيد. (اگر حفظ‌كردن مطالب براي شما دشوار است، مورد اخير برايتان سودمند است.)
بكوشيد: با توجه به مطالب اصلي، يادداشت‌هاي دقيق برداريد.
چرا؟ ممكن است نكته اصلي آن‌جا باشد. اگر چنين است، آن را يادداشت كنيد.
افزون بر آن، در پي نكته‌هاي تأكيدي برآييد؛ يعني يافتن آن نكته‌ها از لابه‌لاي كلام استاد، زبان بدني يا آنچه در چهره و حركات دست و بدن او مشهود است يا زماني كه استاد مطلبي را به‌دقت از روي يادداشت‌هايش براي شما مي‌خواند. اگر فكر مي‌كنيد نكته اصلي را دريافت نكرده‌ايد، يادداشت‌هايتان را به هم‌كلاس‌هايتان يا استاد نشان دهيد.
بكوشيد: به هنگام يادداشت‏برداري، ميان مطالب كمي فضاي خالي بگذاريد.
چرا؟ شما بايد براي نوشتن مطالب به زبان خودتان و افزودن آن به يادداشت‌هايتان به حد كافي جا داشته باشيد. اين روش به شما كمك مي‌كند تا با يك‌پارچه كردن مطالب كنوني با آنچه از پيش مي‌دانستيد، مطلب را در سطحي ژرف‌تر بياموزيد. گذاشتن فضاي اضافي در يادداشت‌ها، يافتن مطالب را هنگام مطالعه آسان‌تر مي‌كند.
بكوشيد: در خلال بيست و چهار ساعت - براي هر كلاس، 10 دقيقه يادداشت‌هاي خود را مرور كنيد.
چرا؟ در غير اين‌صورت، شما 50 تا 80 درصد از مطالب را از دست مي‌دهيد.
بكوشيد: يادداشت‌هاي خود را گونه‌اي تنظيم كنيد كه بتوانيد به‌طور مؤثري مطالعه كنيد.
چگونه؟ قسمت وسيعي از حاشيه سمت راست صفحه را خالي بگذاريد؛ چون جاي نوشتن پرسش‌هايي است كه هنگام خواندن برايتان مطرح مي‌شود. پشت صفحه را خالي بگذاريد تا صفحه را به راحتي برگردانيد. يادداشت‌ها را بپوشانيد يا صفحه را به پشت برگردانيد و به پرسش‌هايي كه ضمن مطالعه طرح كرده‌ايد، پاسخ دهيد.

ويرايش يادداشت‌هاي درسي
1. دلايل خوبي براي سازمان‌دهي و بازنگري هرچه سريعتر يادداشت‌هايتان پس از سخنراني وجود دارد:
الف- تا زماني كه موضوع درس هنوز در ذهن شما تازه و آماده است، مي‌توانيد از مثال‌ها و حقايقي كه در حافظة شما از درس به جا مانده و فرصت نوشتن آنها را در زمان سخنراني نداشته‌ايد، براي تكميل يادداشت‌هايتان استفاده كنيد.
علاوه بر اين، مي‌توانيد قسمت‌هايي از درس را كه برايتان مبهم باقي مانده است، بازيابي‌كنيد و از استاد، هم‌كلاسي، متن كتاب درسي يا ديگر منابع، براي كسب اطلاع بيشتر و ابهام‌زدايي كمك بگيريد.
ب- مرور فوري مطالب، نسبت به مرور پس از مدت طولاني‌تر، نتيجه بهتري به‌بار خواهد آورد. اگر دانشجويي در مدت بيست و چهار ساعت يا پيش از جلسه درسي بعدي، مطالب را مرور كند، از ميزان محفوظات او كاسته و بر ميزان فراگيري او بيشتر از مرور مطالب افزوده مي‌شود.
2. روش حاشيه نويسي در كنار يادداشت‌ها از دوباره نويسي بهتر است.
پيشنهادهاي زير مي‌تواند دربارة حاشيه‌نويسي در كنار يادداشت‌هايتان مفيد باشد:
الف- زير جملات كليدي و مفاهيم مهم، خط بكشيد.
ب- از درج ( * ) و علايم راهنما براي نشان دادن مطالب مهم بهره بگيريد.
ج- از حاشيه‌هاي دفترتان يا از صفحه‌هاي خالي براي هماهنگ‌كردن يادداشت‌ها با متن كتاب درسي استفاده كنيد. براي تطبيق يادداشت‌هايتان با متن كتاب درسي، شمارة صفحه متن مربوط در كتاب را در كنار يادداشت‌هايتان بنويسيد.
د- از كليد واژگان و خلاصه استفاده كنيد.
يك طرف حاشيه يادداشت‌هايتان را براي نوشتن واژه‌هاي كليدي مانند: نام‌هاي مهم، فرمول‌ها، تاريخ‌ها و مفاهيم اختصاص دهيد. اين كار شما را به پيش‌بيني پرسش‌هاي عيني وادار مي‌كند و حقايقي به‌دست مي‌دهد كه شما براي تهيه مقاله بدان نياز داريد.
از حاشيه يادداشت‌هايتان براي نوشتن خلاصه‌هاي كوتاه از عنوان‌هاي موجود در آن صفحه، مرتبط كردن محتواي هر صفحه با كل درس جلسه كنوني يا جلسة پيشين بهره بگيريد. تهيه چنين يادداشت‌هايي نه تنها در يادگيري مطالب به شما كمك مي‌كند، بلكه شما را براي نوعي از تفكر مورد نياز در آزمون‌هاي تشريحي و نيز آزمون‌هاي موسوم به «عيني» آماده مي‌سازد.