| شماره 19 ـ مهرماه هشتاد و سه |
|
كتابخانه معارف
راهنماي آموزش و پژوهش در نهجالبلاغه نويسنده: ابوالقاسم طاهري ناشر: دفتر نشر معارف مؤلف در اين اثر كوشيده است با ارائه دورنمايي از مباحث نهجالبلاغه در قالب چهارده فصل، پل ارتباطي هر چند باريكي را ميان خواننده و فضاي معارف انسان ساز نهجالبلاغه بازنمايد تا از اين طريق زمينه پژوهش بيشتر براي علاقمندان هموارتر گردد. اين اثر در چهار بخش به سامان رسيده است. در بخش نخست به طرح مباحث مقدماتي نهجالبلاغه نظير آشنايي با شخصيت امام علي(ع)، نهجالبلاغه، سيدرضي، كتابشناسي نهجالبلاغه، اسناد و مدارك و شيوه پژوهش در نهجالبلاغه پرداخته شده است و در ساير بخشها نيز مباحث مهم نهجالبلاغه به شيوه موضوعي و ترتيبي بررسي شده است. در نگارش اين بخشها علاوه بر آنكه جنبه آموزشي آن مورد نظر بوده، تلاش شده است تا الگوي عملي و كاربردي پژوهش در نهجالبلاغه به دو روش موضوعي و ترتيبي نيز فراروي دانش پژوهان قرار گيرد. بخش دوم به طرح مهمترين مباحث اعتقادي، احكام الهي و اخلاق اختصاص دارد و طي آن مباحث: خداشناسي، پيامبر شناسي، امام شناسي، معاد شناسي، احكام الهي و اخلاق اسلامي از منظر نهجالبلاغه بررسي ميشود. در بخش سوم بهگونهاي ديگر چهل موضوع در حوزه اخلاق، اجتماع، عقايد و جهانبيني و دانش و انديشه از ديدگاه نهجالبلاغه بررسي ميشود و در هر حوزه ده موضوع مورد بحث قرار ميگيرد. در بخش نهايي بهعنوان الگوي روش تحقيق ترتيبي؛ مقداري از خطبهها، نامهها و كلمات قصار نهجالبلاغه بررسي ميشود و در كنكاش برخي از اين متون علاوه بر ارائه فهرستي از موضوعات مورد بحث، متن و ترجمه آن نيز آورده شده است. گروه متون اسلامي انكار آفتاب نويسنده: شعبان خانصنمي(صبوري) ناشر: دفتر نشر معارف چنانكه نفي رابطه دين و سياست نه واقعبينانه است و نه عالمانه، پندار اين كه پيامبر خدا، حضرتمحمد(ص) به دليل پيامبر بودن، زعامت سياسي امت را بر عهده نگرفت، موجّه نيست. چرا كه هم ولايت باطني و معنوي رسولحق(ص) و هم زعامت سياسي و اجتماعي آن يگانه، منشأ در مقام حاكميت دين داشته است و اساساً پيامبر(ص) - كه خود آورنده شريعت است - شايستهترين فرد براي ضمانت اجراي آن بوده است و عقلاً، نقلاً و عادتاً نبايد منتظر ماند تا پيروان او را به اين سمت بگمارند. اين كه امر جانشيني پيامبر رحمت براي راهنمايي و سرپرستي امّت چگونه ره سپرده است و بازتاب آن در منابع و متون تاريخي، بهويژه كلام امام علي(ع) در نهجالبلاغه و مشروح آن چگونه است، موضوع اصلي مورد توجه اين كتاب است كه در يك مقدمه و چهارفصل اصلي ارائه شده است. در مقدمه به اهميت موضوع، منابع و مسئله مرجعيت علمي اهلبيت(ع) پرداخته است. در فصل اول تحت عنوان: مسئله وصايت و خلافت به مشكلات روزهاي پاياني عمر پيامبر(ص)، بهويژه موج ارتداد پرداخته است. در فصل دوم با عنوان: بازتاب مسئله امامت و خلافت در منابع اوليه، حوادث مربوط به سقيفه و كيفيت جريان امور را در پنج منبع اصلي، يعني السيرهالنبويه، الطبقات الكبري، انساب الاشراف، تاريخ يعقوبي و تاريخ طبري مورد بررسي قرار داده است. در فصل سوم با عنوان: سقيفه و رويدادهاي جانبي به آگاهي پيشين قريش و انصار از روند حوادث، استدلالهاي آنها و كيفيت شكلگيري بيعت و خلافت پرداخته است. در فصل چهارم با عنوان: علي(ع) و مسئله خلافت به نظرات و ديدگاههاي امام علي(ع) پرداخته است، استناد امام علي(ع) به حديث غدير، استناد فاطمه زهرا(س)، امام علي(ع) حافظ وحدت، پرهيز از فتنه و ميثاق سكوت، برخي از عناوين اين فصل است. خاتمه كتاب با عنوان: علي(ع) از زبان ديگران به ديدگاههاي ابنعباس و ابنمسعود پرداخته است. گروه تاريخ و تمدن مركز برنامهريزي و تدوين متون با تشكر از نويسنده محترم جناب آقاي خانصنمي اميدوار است در جهت رفع نواقص كتاب از نكته سنجيهاي صاحبنظران، اساتيد و دانشجويان عزيز بهرهمند گردد. گروه تاريخ هستي و هبوط نويسنده: حميد پارسانيا ناشر: نشر معارف بيترديد يكي از دغدغههاي آدمي در طول تاريخ انديشه او، شناخت حقيقت انسان، مراتب وجودي وي، چگونگي خلقت، هبوط، عروج و بازگشت او به مبدأ اعلي ميباشد. اما از سويي انسانِ امروز گرچه در علوم مختلف گامهاي بلندي برداشته است ولي متأسفانه در توجه به حقيقت خود نه تنها موفق نبوده بلكه بسياري از داراييهاي خود را نيز از دست داده است. صد هزاران فصل داند از علوم جان خود را مينداند آن ظلوم از سويي ديگر جهان مدرن با مشكلاتي كه فرا روي انسان نهاده است بستر مناسبي براي غفلت انسان از خويشتن حقيقي خويش فراهم ساخته است. به همين دليل توجه به مباحث انسانشناسي ضرورتي بيش از پيش يافته است. در اين اثر فاضل ارجمند حجت الاسلام پارسانيا مسائل مربوط به انسانشناسي را از دريچه بحث هبوط و عروج انسان با نگرشي تطبيقي - البته با تأكيد بر انسانشناسي فلسفي و عرفاني اسلامي و توحيدي - بررسي مينمايد. كتاب از هفت فصل و هر فصل از هشت بند تشكيل شده است. رويكردهاي مختلف در انسانشناسي و هستيشناسي، مراتب عالم هستي و رابطه بين آنها، تبيين قوس نزول و صعود انسان، ابعاد تاريخي و جغرافيايي هبوط و ... از جمله مباحثي است كه مؤلف محترم به آنها پرداخته است. از آنجا كه توجه عميق به اين گونه مباحث براي اساتيد معارف اسلامي امري ضروري و اجتنابناپذير است و با توجه به تصويب درس «انسان در اسلام» به عنوان بديل اختياري معارف اسلامي 1 يا 2 اين مركز اقدام به چاپ اين اثر ارزشمند نموده است. گروه معارف كتابشناسي مهدويت كتاب شناسي « مرجع مهدويت» منتشر شد. اين كتاب از دو بخش اصلي تشكيل شده است: در بخش اول، كه عمده مطالب كتاب است، آثاري كه مستقيماً با مهدويت مرتبط است به شكل موضوعي معرفي شدهاند. بخش دوم شامل آثاري است كه درباره موضوعات و معارف مهدوي و گرايشهايي كه در پرتو اين انديشه ايجاد شده، نگارش يافته است. در اين كتاب كه با هدف اطلاعرساني تدوين شده، 3336 منبع شامل كتاب، مقاله و برخي پاياننامههاي مرتبط با مهدويت معرفي شده است، هر واحد اطلاعاتي، با يك شماره پياپي مشخص شده و سه نوع اطلاعات شامل: مأخذشناسي، نمايه و چكيده را براي هر اثر در بر ميگيرد. اگر چه كمتر از 60 درصد منابعي كه معرفي شدهاند داراي چكيدهاند. در پايان كتاب نيز چند فهرستواره الفبايي شامل: عناوين، پديد آورندگان، ناشران و موضوعات ضميمه شده است. كتابشناسي مهدويت كار مشترك بنياد فرهنگي مهدي موعود(عج) و مؤسسه پارسا، در قطع رحلي و در شمارگان هزار نسخه به همراه لوح فشرده به بازار نشر عرضه شده است. گروه متون الگوهاي تدريس دروس معارف اسلامي نويسنده: واحد مطالعات و تحقيقات اداره ارزشيابي معاونت امور اساتيد از آنجا كه دروس مختلف را ميتوان به روشهاي گوناگون تدريس نمود و هيچگاه نميشود روش خاصي را بهعنوان بهترين روش تدريس معرفي كرد. از اين رو برخي الگوهاي تدريس با برخي دروس سازگاري بيشتري دارد، واحد مطالعات و تحقيقات اداره ارزشيابي معاونت امور اساتيد در دانشگاهها بر آن شد تا در قالب كتابي ضمن معرفي برخي الگوهاي متناسب با دروس معارف اسلامي و چگونگي اجراي آن، نقصها و كمبودهاي موجود را برطرف نمايد. در اين كتاب دو امر مهم مورد توجه بوده است؛ يكي معرفي چند الگوي تدريس از بين الگوهاي مختلف، دوم بيان ويژگيهاي دروس معارف از حيث ماهيت و اهداف آن. در معرفي الگوهاي تدريس، ابتدا به پنج شيوه و الگوي مهم كاربردي اشاره شده است و سپس هر يك از گرايشهاي پنجگانه دروس معارف اسلامي با الگوهاي ياد شده از جهت سازگاري و تناسب مورد توجه قرار گرفته است. مثلاً در روش سخنراني ضمن توضيح مقدماتي آن، مدلهاي مختلف اجراي سخنراني - سخنراني صرف، سخنراني فعال و سخنراني به روش قياسي - از جهت سازگاري و تناسب با دروس معارف و به تفكيك گرايشهاي مقايسه شده است كه مثلاً در درس اخلاق اسلامي با ماهيت بحث و اهداف آن، كدام يك از مدلهاي كاربردي سخنراني با اين درس تناسب و سازگاري بيشتري دارد و در به كارگيري اين روش براي تدريس اخلاق توجه به چه نكاتي لازم و ضروري است. در پايان هر يك از روشها چكيده و خلاصه آن كه بهصورت جدول با هر درس نيز مقايسه شده، ارائه گرديده است. بهعنوان مثال در پايان روش مباحثهاي، جدول خاصي آمده است كه حاوي مدلهاي كاربردي اين روش و مقايسه آنها با گرايشهاي دروس معارف اسلامي ميباشد. در پايان كتاب نيز چند جدول براي دروس معارف اسلامي و برخي سرفصلها و اهداف آن تهيهشده و الگوهاي كلي و جزئي سازگار و متناسب، پيشنهاد و معرفي گرديده است. مثلاً در درس معارف اسلامي1، برخي سرفصلها و اهداف كلي آن ذكر شده و به ماهيت بحث - از حيث عقلي، نقلي صرف و عقلي - نقلي بودن - اشاره شده است و براي آن سرفصل چند مدل كلي تدريس پيشنهاد شده و مدل جزييتر و كاربرديتر كه بهتر و مناسبتر ميباشد تعيين گرديده است. دايرة المعارف امام زمان(عج) اسماعيل شفيعي سروستاني، مدير مؤسسه موعود و سردبير ماهنامه «موعود» در گفتوگو با مهر، از تدوين مجموعه پنج جلدي جامعترين کتابشناسي تحليلي «مهدويت» که در برگيرنده شرح کامل کتب مربوط به مباحث فرهنگي مهدويت است، خبر داد. وي در ابتداي گفتوگو درباره مؤسسه موعود به خبرگزاري مهر گفت: مؤسسه موعود در سال هشتم از فعاليت خود قرار دارد. اين مجموعه ترکيبي از کارهاي فرهنگي مختلف از قبيل مطبوعات، انتشارات، تحقيقات و اطلاعرساني را انجام ميدهد. وي افزود تاکنون سه جلد اول از مجموعه پنج جلدي جامعترين کتابشناسي تحليلي مهدويت که در برگيرنده شرح کامل کتب مربوط به مباحث فرهنگي مهدويت است، توسط مؤسسه موعود آماده چاپ شده است که اين سه جلد، تقريبا به سه هزار صفحه ميرسند. کار مطالعاتي اين مجموعه تاکنون حدود دو سال به طول انجاميده است و 35 محقق در آن دست اندرکار هستند. |
 |
 |
 |